Arıların Binlerce Yıllık Mucizesi Propolis ve Önemi

Arıların Binlerce Yıllık Mucizesi Propolis ve Önemi

Arıların kullandığımız başlıca ürünleri arı sütü, arı zehri, bal, polen ve propolistir. Son zamanlarda bu ürünler hakkında sayısız çalışma yapılmış ve bu ürünlerin insan sağlığına pek çok olumlu etkisi ortaya çıkmıştır. Böylece sağlık alanındaki kullanımları artmıştır. Bu ürünler arasında propolis, insan sağlığına yaptığı olumlu etkileri ve faydaları dolayısıyla bilimsel olarak en çok üzerinde durulan ve halk tarafından en çok tercih edilen arı ürünü haline gelmiştir.

Propolis; arıların kovana getirdiği reçineli madde olarak bilinen bir üründür. Bu yüzden propolise arı tutkalı da denir. Son yıllarda propolisle ilgili farklı deneysel modeller planlanarak in vivo ve in vitro denemeler yapılmıştır. Bununla birlikte propolis üzerine çok sayıda pre-klinik ve klinik çalışmalar da mevcuttur. Bu deney ve çalışmalar sonucunda propolisle ilgili çok farklı bilgilere ulaşılmıştır.

propolis

Propolisin İçeriğinde Neler Var?
  • %50 reçine
  • %30 balmumu
  • %10 uçucu yağlar
  • %5 polen
  • %5 diğer organik asitler mevcuttur

Daha özele inilecek olursa, içeriğinde fenolik bileşikler, esterler, flavanoidler, B1, B2, B6, C ve E vitaminleri, magnezyum, kalsiyum, potasyum, sodyum, çinko, manganez, demir gibi mineraller, bunlarla birlikte birkaç enzim ve yararlı bileşenler bulunmaktadır.

Yapılan çalışmalarda propolisin içeriğinde 300’den fazla bileşen olduğu da tespit edilmiştir.

Propolisin İnsan Sağlığıyla İlişkisi

Sağlık alanında yapılan çalışmaların çoğu, başta fenolik asitler ve flavanoidlere dayanmakla beraber; terpenoidler, saponinler, tanninler, alkaloidler, yağ asitleri gibi bileşenlerin farklı çözücülerden veya farklı ekstraksiyon metotları ile elde edilen bileşenlere dayanmaktadır. Belirlenen ekstre ve etken madde elde edilmesinden sonra, propolis ekstreleri ile birçok rahatsızlık için insan, hayvan ve hücre kültürü denemeleri yapılmıştır. Bu deneylerdeki hemen hemen her çalışmada propolis ekstrelerinin biyolojik aktiviteleri kanıtlanmıştır.

Propolisin İnsan Sağlığıyla İlişkisi

 

Propolis Çalışmaları Hangi Hastalıkların Tedavisi Üzerine Yapılmıştır?

Propolisin pek çok hastalığı tedavi ettiği yönünde çok sayıda bilimsel çalışma yapılmıştır. Bunlardan başlıca çalışılan hastalıklar;

  • anti-kanser 
  • anti tümör
  • anti inflamatuvar
  • anti mikrobiyal
  • kardiyolojik etkiler
  • kardiyo koruyucu etkileri
  • sindirim sistemi üzerine etkileri
  • immun sistem üzerine etkileridir. 

Propolisin ağız yaraları, diş tedavileri, dişlerde aşırı duyarlılık, çürükleri önleme etkileri üzerine de çalışılmıştır. Propolisin sahip olduğu reçinemsi yapı ile dentin tabakasını kaplayabileceği ve anti-inflamatuvar etkinliğinden dolayı diş iltihaplarını azalttığı da gözlenmiştir. Anti influmatuvar ve aneljezik etkinliği sayesinde, ağız yaraları üzerindeki etkisi gönüllü katılımcılarda denenmiş ve olumlu sonuçlar kaydedilmiştir. 

Propolisin Antimikrobiyal Özelliği 

Propolisin en çok bilinen özelliklerinden biri antimikrobiyal özelliğidir. Yapılan birçok çalışma sonucunda Propolisin, içeriği bakımından bakteriyel hücre bölünmesini önleyici özelliğe sahip olduğu görülmüştür. Bu hücre bölünmesini önlemesinden dolayı bakteri aktivitesini ve büyümesini etkisiz hale getirdiği çalışmalarca kanıtlanmıştır. 

Propolisin güçlü antioksidan etkiye sahip olması, üzerinde en çok çalışılan konulardan bir diğeridir. Propolis, lipid peroksidasyon oluşumunu azaltır, antioksidan enzim aktivitesini artırır ve serbest radikal oluşumunu inhibe ederek oksidatif stresi önler. Oksidatif stresin önlenmesi ise pek çok rahatsızlığın önlenmesi demektir.

Propolis Alerji Yapar mı?

Propolisin sağlık üzerine etkilerinin araştırıldığı çalışmalarda, alerjik özelliğinin olup olmadığı da vardır. Propolis kullanan kişilerde herhangi bir zehirlenme gözlenmezken bazı alerjik reaksiyonlar gözlenebildiği vaka raporlarına yansımıştır.

Fareler ve insanlarda yapılan pre-klinik, klinik araştırmalar sonucu, propolis bileşenlerinin iyi tolere edilebildiği ve çok yüksek miktarda kullanılmadığı sürece herhangi bir toksititeye sebep olmadığı gözlenmiştir. Yapılan hayvan deneylerinde propolis kullanımında güvenli dozun, 1.4 mg / kg veya 70 mg / kg olarak belirlenmiştir. Yan etkilerine bakıldığında ise bazı alerjik reaksiyonlara sebep olduğu; vücutta kabarma, kızarma, boğaz şişmesi gibi etkilere neden olduğu nadiren de olsa gözlenmiştir.

Sonuç Olarak…

Görüldüğü üzere propolis sadece, arıların kovanlarını mikroorganizmalar ile dış etkenlere karşı korudukları veya kovandaki hasarları onarmak için kullandığı bir materyal olmaktan çıkmış; insanların takviye gıda olarak tercih ettikleri bir ürün haline gelmiştir. Aynı zamanda propolisin sağlık üzerine etkileri konusundaki çalışmalar gün geçtikte artmakta ve popülerliğini korumaktadır. 

KAYNAKÇA

1.    S. Castaldo and F. Capasso, “Propolis, an old remedy used in modern medicine,” Fitoterapia, vol. 73, Supplement 1, pp. S1–S6, 2002.
2.    S. El-Guendouz, B. Lyoussi ve M. G. Miguel, , “Insight on propolis from mediterranean countries: chemical composition, biological activities and application fields, ” Chem. Biodiversity 2019, 16
3.    P. G. Pietta, C. Gardana, and A. M. Pietta, “Analytical methods for quality control of propolis,” Fitoterapia, vol. 73, no. 1, pp. S7– S20, 2002
4.    V. D. Wagh, “Propolis: A Wonder Bees Product and Its Pharmacological Potentials,” Advances in Pharmacological Sciences, Volume 2013
5.    A. Braakhuis, “Evidence on the Health Benefits of Supplemental Propolis,” Nutrients 2019, 11, 2705
6.    A. Jalal Abbasi ve ark., “Applications of Propolis in Dentistry: A Review,” Ethiop J Health Sci. Vol. 28, No. 4. July 2018
7.    Koo H, Cury JA, Rosalen PL, Ambrosano GM, Ikegaki M, Park YK. Effect of a mouthrinse containing selected propolis on 3- day dental plaque accumulation and polysaccharide formation. Caries Research. 2002;36(6):445-8
8.    Olczyk P, Wisowski G, Komosinska-Vassev K, Stojko J, Klimek K, Olczyk M, et al. Propolis modifies collagen types I and IIIaccumulation in the matrix of burnt tissue. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine. 2013;2013
9.    Cornara, L.; Biagi, M.; Xiao, J.; Burlando, B. Therapeutic properties of bioactive compounds from different honeybee products. Front. Pharmacol. 2017, 8, 412
10.    Mihai, C.M.; Mărghita¸s, L.A.; Dezmirean, D.S.; Chirilă, F.; Moritz, R.F.; Schlüns, H. Interactions among flavonoids of propolis affect antibacterial activity against the honeybee pathogen Paenibacillus larvae. J. Invertebr. Pathol. 2012
11.    Cao, G.; Ying, P.; Yan, B.; Xue, W.; Li, K.; Shi, A.; Sun, T.; Yan, J.; Hu, X. Pharmacokinetics, safety, and tolerability of single and multiple-doses of pinocembrin injection administered intravenously in healthy subjects. J. Ethnopharmacol. 2015, 168, 31–36
12.    Ledon N, Casaco A, Gonzalez R, Bracho J. Assessment of potential dermal and ocular toxicity and allergic properties of an extract of red propolis. Arch Dermatol Res 2002;293:594–596
13.    Callejo A, Armentia A, Lombardero M, Asensio T. Propolis, a new bee-related allergen. Allergy 2001;56:579
14.    Burdock G. Review of the biological properties and toxicity of bee propolis (propolis). Food and Chemical toxicology. 1998;36(4):347-63
15.    Hsu, C.Y.; Chiang, W.C.; Weng, T.I.; Chen, W.J.; Yuan, A. Laryngeal edema and anaphalactic shock after topical propolis use for acute pharyngitis. Am. J. Emerg. Med. 2004, 22, 432–433
 

Etiketler: propolis, arı ürünleri, propolis üzerine yapılan çalışmalar, propolisin faydaları, propolis alerji yapar mı
Aralık 23, 2020
Listeye dön
Çerez Kullanımı